Home / Feja / Kështu u sollën sahabët, shokët e Muhammedit a.s. në raport me bid‘atin

Kështu u sollën sahabët, shokët e Muhammedit a.s. në raport me bid‘atin

Ervin Qylafku

Ndarja e risive (bidatit) në dy pjesë ndërtohet mbi citatet dhe veprimet e shumë prej shokëve të Profetit (a.s.), të cilët bënin veprime (adhurime) sipas arsyetimeve të tyre konform argumenteve sheriatike, pra duke shfrytëzuar parimet e Islamit, si dhe argumentet e përgjithshme të tij pa pasur nevojë që t’i ktheheshin Profetit (paqja qoftë mbi të) për çdo detaj.

Abdullah bin Mes’udi thotë: “Atë që konsiderojnë myslimanët vepër të mirë ajo është e mirë te Zoti.”[12] Pejgamberi (a.s.) pyeti Bilalin se cila është vepra më shpresëdhënëse për ty, gjatë kohës që ke qenë mysliman, sepse unë kam dëgjuar hapat e tua në xhenet? Ai i thotë: “Sa herë që kam marrë abdes ditë qoftë apo natë, kam falur namaz nafile, aq sa ka dashur Zoti.”[13] Kjo thënie nënkupton, që Bilali vepronte një adhurim në kohë të caktuar pa marrë miratimin e Profetit, paraprakisht, deri në kohën që ia tregoi atij. Nëse një gjë e tillë pa miratimin paraprak të Profetit do ishte e ndaluar, atëherë ai do ta ndalonte atë me arsyen se adhurimi në një kohë të caktuar dhe në një kontekst të caktuar është i ndaluar, derisa të jepet leje nga tekstet sheriatike. Pra këtu kemi të bëjmë me një risi të mirë për të cilën nuk ka tekst specifik, por që dëshmon për argumentet e përgjithshme sheriatike, që nxisin për t’u afruar me Zotin e gjithësisë me namaz nafile.

Hubejbi, shoku i Profetit, kapet rob dhe para se ta ekzekutonin kërkon që të falë dy rekate namaz. Pasi u fal u ekzekutua.[14] Më pas njerëzit këtë veprim të Hubejbit e konsideruan traditë të pëlqyer ndërkohë, që ishin në situatë të ngjashme. Kjo ngjarje na tregon se Hubejbi veproi një adhurim në një moment të caktuar, për të cilin nuk kishte miratim sheriatik paraprak, por që futej në konceptin e gjerë të veprës së mirë, pavarësisht se Profeti ia miratoi atë me heshtjen e tij pasi Hubejbi kishte ndërruar jetë. Ndoshta nga argumentet më të spikatura është ndodhia e mbledhjes së Kur’anit në kohën e Ebu Bekrit fillimisht në fletushka dhe më pas në kohën e Othmanit, në libër. Sikundër është e njohur, Allahu ka marrë përsipër që ta ruajë Kur’anin ku thotë:

“Ne e kemi zbritur Kur’anin dhe Ne do ta ruajmë atë.”[15] Atëherë mënyra e mbledhjes së Kur’anit nga shokët e Profetit në libër ishte mënyrë e re dhe konsiderohet risi, për të cilën nuk ka argument të veçantë nga tekstet sheriatike, ndërkohë që më parë përgjithësisht ai ruhej i majorizuar, ose i shkruar në fletë (pavarësisht se letra ishte e rrallë në atë kohë), lëvore pemësh, kocka kafshësh, etj. Veprimi i mbledhjes së Kur’anit në libër, ose mbledhjes së fletëve të gjitha së bashku dhe ruajtjes së tyre në një vend të caktuar, ishte paksa e sikletshme edhe në këndvështrimin e disa prej shokëve të Profetit sikundër ndodhi me Ebu Bekrin dhe Zejdin, ndërsa thanë, kur Umeri i propozoi mbledhjen e tij: “Si do bësh diçka, që nuk e ka bërë Profeti (a.s.)?” E ndërsa Umeri r.a. mundohej që ta bindte duke i thëne: “Pasha Allahun ky veprim është mirësi e madhe”. Më në fund Ebu Bekri i bindur tha: “Më pas Allahu ma qetësoi kraharorin me atë që propozoi Umeri.”[16]

Umeri (r.a.) në këtë rast me inteligjencën e tij shfrytëzoi tekstet sheriatike, si dhe nevojën emergjente, që kishin myslimanët në atë kohë, për të ruajtur fjalën e të madhit Zot, që të mos humbte, duke thënë se ky veprim i panjohur më parë nga Profeti, e nga dikush tjetër nga shokët e tij të nderuar është mirësi, pra pavarësisht se është diçka e re, risi, jo vetëm që nuk cenon parimet e bazat e besimit islam, por njëkohësisht është e nevojshme dhe e lavdëruar, sepse ruan fjalën e Zotit autentike nga deformimi dhe humbja. Shokët e Pejgamberit i yshtën (bënë rukje, lexim Kur’ani për shërim) kryetarit të atij fisi, të cilët nuk i mikpritën ndërkohë që i zuri nata pranë tyre.[17] Leximi pikërisht i sures Fatiha dhe këndimi i saj 7 herë pa asnjë argument, ose miratim paraprak nga Pejgamberi, konsiderohet risi. Këtë e vërteton fjala e Profetit kur e pyeti: “Ku e di ti që ajo vlen për yshtje?” Dijetari Abdullah Mahfudh el Hadad thotë: “Kjo tregon qartë që sahabiu nuk kishte informacion paraprak, që leximi i Fatihasë vlente për yshtje. Ai veproi në këtë mënyrë duke u arsyetuar, që kjo gjë nuk kundërshtonte diçka nga besimi, sepse tradita profetike miratonte çdo veprim të mirë dhe gjithashtu nuk shkaktonte ndonjë dëm, edhe pse Profeti nuk e kishte vepruar atë.”[18]

Po ashtu ndodhia e namazit të teravive në muajin e Ramazanit në kohën e Umerit r.a. ndërkohë, që i pa njerëzit që faleshin 2-3 vetë me një imam dhe 3-4 vetë me imam tjetër, e dikush falej vetë, ai mendoi t’i bashkonte të gjithë me një imam dhe po ashtu bëri edhe me gratë (vendosi edhe për to një imam, që të faleshin të gjitha bashkë). Kur doli një natë më pas dhe i pa myslimanët të gjithë së bashku, duke u falur u kënaq dhe tha: “Oh sa risi e mirë që qenka kjo.”[19] E si mundet kjo të konsiderohet risi ndërkohë, që myslimanët e kanë falur në kohën e Pejgamberit me atë këtë namaz? Ky aludim rrëzohet duke kujtuar që Pejgamberi është falur me ta dy ose tre net dhe më pas nuk u fal më nga frika se do obligoheshin ta falnin gjithmonë dhe nuk do mundnin ta realizonin, pra ai është falur spontanisht me ta dhe nuk ka dalë me qëllim në xhami për ta falur këtë namaz me xhemat.

Pra caktimi nga Umeri bashkimin me një imam për të falur namaz 30 net rresht, si dhe përcaktimi i tij 20 rekate teravij[20] është diçka e re, pra risi të cilën nuk e kishte ligjëruar më parë Profeti (a.s.), por as nuk e kishte ndaluar atë. Po ashtu falja e 20 rekateve nga të gjithë myslimanët brez pas brezi, deri në ditët tona tregon se kjo është një risi e mirë dhe që nuk konteston asnjë bazë të besimit tonë. Laxhlaxhi, shoku i Profetit (a.s.), i thotë bijve të tij: “Kur të vdes dhe pasi të më vendosni në varr, thoni: ‘Bismilah, sipas traditës së Pejgamberit’ dhe pasi të më keni mbuluar me dhé, lexoni pranë kokës time ajetet e para të sures Bekare dhe dy ajetet e fundit të saj, sepse unë kam dëgjuar Abdullah ibn Umerin, që e shikonte këtë veprim të pëlqyer.”[21] Ajo që të shkon ndërmend është që Abdullah ibn Umeri dhe Laxhlaxhi porositën që të veprohej diçka që nuk e ka vepruar e as ka këshilluar Pejgamberi (a.s.), por kjo në asnjë mënyrë nuk kundërshton ndonjë argument sheriatik, qoftë ai specifik, për situatën në fjalë, apo edhe të përgjithshëm.

Ebu Hurejra r.a. bënte istigfar 12 mijë herë në ditë ndërkohë që Pejgamberi bënte 70-100 herë.[22] Abdullah bin Mes’udi falte 4 rekate namaz para namazit të xhumasë dhe 4 pas saj dhe urdhëronte nxënësit e tij, që të vepronin në të njëjtën mënyrë.[23]

Aliu dhe Abdullah ibn Umeri (r.a.) mendonin se nuk kishte diçka, që quhej namaz i duhasë. Kur iu tregua Aliut (r.a.), që njerëzit e falnin atë ai tha: “Faluni sa të mundeni, sepse Allahu nuk dënon dikë pse është falur.”[24] Salim, djali i Abdullah ibn Umerit i ka thënë të atit: “Nuk të kam parë të falesh namazin e Duhasë!!” Ai u përgjigj: “Nuk e kam parë Profetin (a.s.) që ta falë atë.”[25] Po ashtu thoshte: “Nuk e kam falur asnjëherë namazin e duhasë, që kur kam pranuar Islamin.”[26] Gjithashtu thoshte: “Këtë namaz nuk e ka falur njeri (që nga koha e Profetit), deri sa u vra Othmani, njerëzit nuk kanë shpikur diçka më të mirë se kjo.”[27] Kjo thënie nënkupton se Abdullah ibn Umeri nuk besonte se kishte në Islam një falje (namaz), që quhej namazi i duhasë, por ai e shikonte të lejuar këtë risi dhe të pëlqyer gjithashtu, që të veprohej në një kohë të caktuar të ditës, sepse ajo nuk cenon ndonjë bazë të Islamit ose e kundërshton atë.

Duke iu referuar asaj që thamë, kuptojmë se ajo që përcillet nga Abdullah ibn Umeri se “Çdo risi është humbje dhe e urryer edhe nëse e konsiderojnë njerëzit të mirë.”[28] Qëllimi i tij është risitë e urryera dhe të ndaluara, të cilat kundërshtojnë bazat e Islamit dhe nuk dëshmon për to asnjë argument. Në ditën e xhuma, në kohën e Profetit (a.s.), të Ebu Bekrit dhe Umerit, ezani këndohej para se të hipte imami në minber për të mbajtur ligjëratën. Ndërsa në kohën e Othmanit ai urdhëroi, që të thirrej një ezan tjetër (pra shtoi një tjetër) para se të hynte koha e namazit të xhumasë dhe kështu vazhdoi kjo edhe më pas.[29] Kjo tregon se Othmani e shikonte të lejuar shpikjen e një adhurimi (sepse ezani konsiderohet adhurim), i cili ishte i dobishëm dhe nuk kundërshtonte ndonjë bazë të besimit islam. Dhe këtë ai e bëri në mënyrë, që njerëzit të përgatiteshin për namazin e xhumasë para se të hynte koha namazit të xhumasë, e që të mos u shkujdesnin nga tregtia e tyre.

 

(Shkëputje prej një artikulli më të gjatë, të shkuar nga Imam Ervin Qylafku, e që i dedikohet më gjerësisht çështjes së bida’tit (risisë). Artikulli është botuar në revistën Zani i Naltë).

(Breziiri)

Artikuj të ngjashëm:

Check Also

Përurohet baza e parë e përhershme amerikane në Palestinën e Pushtuar (Izrael)

Ditën e hënë është hapur zyrtarisht dhe është përuruar baza e parë e përhershme e …